Şiirin Yapı ve Anlam Özellikleri
Şiirde İçerik ve Söyleyiş
Şiir, duygu, düşünce, hayal ve izlenimlerin yoğun ve etkili bir dille anlatıldığı edebî türdür. Şiirin içeriği; konusu, teması, ana duygusu ve iletisiyle ilişkilidir. Şair, ele aldığı konuyu yalnızca bilgi vermek için değil, kendine özgü söyleyişle okuyucuda duygu ve düşünce uyandırmak için işler.
Şiirin anlamı değerlendirilirken kelime seçimleri, imgeler, semboller, ses tekrarları, ritim, dize ve bent düzeni birlikte ele alınır. Şiirdeki söyleyici, şiiri yazan şairle aynı kişi olmak zorunda değildir; şiirde duygu ve düşünceleri dile getiren ses olarak düşünülmelidir.
Şiirin Biçimsel Unsurları
Dize, şiirin her bir satırıdır. Bent, dizelerin oluşturduğu bölümdür. Şiirde ölçü, uyak ve ses tekrarları ahenk sağlayabilir. Şiirin biçimi ile içeriği arasında ilişki bulunabilir; seçilen kelimeler ve ritim, şiirin duygusunu güçlendirebilir.
Konu: Eserde ele alınan olay, durum veya düşünce.
Tema: Eserde işlenen temel duygu veya kavram.
Ana duygu: Şiirin okuyucuya hissettirmeyi amaçladığı baskın duygu.
Dize: Şiirin satırı; bent: dizelerden oluşan bölüm.
Örnek: “San’at” şiirinde Anadolu kültürü ve Anadolu insanı öne çıkar. Şiirin konusu sanat anlayışlarının karşılaştırılması olarak düşünülebilirken, Anadolu'ya ve yerli kültüre duyulan bağlılık şiirin temel düşüncesini oluşturur.