Öyküleyici Metinler ve Hikâye
Olay Çevresinde Gelişen Metinler
Edebî metinler, coşku ve heyecanı dile getiren metinler ile olay çevresinde gelişen metinler biçiminde ele alınabilir. Olay çevresinde gelişen metinler, anlatmaya veya göstermeye bağlı olabilir. Hikâye, roman, masal ve destan anlatmaya bağlı metinler arasında; tiyatro ise göstermeye bağlı metinler arasında yer alır.
Hikâye
Hikâye, yaşanmış ya da yaşanması mümkün olayları sınırlı kişi, zaman ve mekân çerçevesinde anlatan kısa düzyazı türüdür. Hikâyede olayın gelişimi, karakterlerin davranışları ve anlatıcının seçimi metnin etkisini belirler. Her hikâyede olay örgüsü aynı ayrıntı düzeyinde olmayabilir; bazı hikâyelerde olaydan çok bir durum, duygu veya karakterin iç dünyası öne çıkar.
Hikâyeyi incelerken olayların nasıl sıralandığı, kişilerin hangi özellikleri taşıdığı, olayın nerede ve ne zaman gerçekleştiği, anlatıcının olaylara nasıl yaklaştığı ve metnin hangi düşünceyi hissettirdiği üzerinde durulur.
Hikâye: Sınırlı bir olay veya durum çevresinde gelişen kısa anlatı türüdür.
Anlatmaya bağlı metinler: Olayları anlatıcı aracılığıyla aktarır. Göstermeye bağlı metinler: Olayları sahne ve diyalog yoluyla sunar; tiyatro temel örnektir.
Örnek: Refik Halit Karay'ın “Eskici” hikâyesinde Hasan'ın memleketinden uzak kalması, yeni çevresine uyum sağlaması ve kendi dilini konuşan biriyle karşılaşması etrafında gelişen olaylar, karakterin özlemini görünür kılar.