Doğal Kaynakların ve Biyoçeşitliliğin Korunması

Biyoçeşitlilik Nedir?

Biyoçeşitlilik, tek hücreli canlılardan büyük organizmalara kadar yeryüzündeki bütün canlıların hem genetik çeşitliliklerini hem de yaşadıkları ortamları (yaşam birliği-ekosistem çeşitliliği) ele alarak tanımlar ve değerlendirir.

Tür çeşitliliğindeki zenginliğin kaynağı ise dünya üzerinde var olan, birbirinden farklı ve benzersiz ekosistemlerdir. Diğer yandan bu ekosistemlerin sürdürülebilirliği, içinde barındırdıkları türlerin çeşitliliğine ve sağlığına bağlıdır.

Türkiye'de Nesli Tükenmiş Canlılar

Anadolu'da nesli tükenmiş birçok canlı türü bulunmaktadır:

• Asya fili: Günümüzde Hindistan Yarımadası ve çevresindeki dar alanda yaşamaktadır. Ancak yaklaşık 6.000 yıl önce Anadolu'da Fırat-Dicle Havzası'na kadar yayılım gösterdiği bilinmektedir.
• Asya aslanı: Geçmişte Anadolu'da yaşadığı ancak günümüzde bu türe rastlanmadığı belirtilmektedir.
• Kılıç dişli kaplan: Çankırı'da yapılan kazılarda fosilleri bulunmuştur. Günümüzde nesli tükenmiştir.
• Yılanboyun kuşu: Amik Gölü'nün tarım amacıyla kurutulması sonucunda Türkiye'de nesli tükenmiştir.

Doğal Kaynakların ve Biyoçeşitliliğin Korunması

Türkiye, biyoçeşitlilik açısından oldukça zengin bir ülkedir. Bu zenginliği korumak için çeşitli yöntemler uygulanmaktadır:

1. Alan Koruma Çalışmaları

Türlerin kendi habitatlarında korunması amacıyla gerekli kanun ve yönetmelikler kapsamında alan koruma çalışmaları gerçekleştirilmektedir. Bu çalışmaların yapıldığı alanlar:

• Millî parklar
• Tabiat koruma alanları
• Tabiat parkları
• Yaban hayatı geliştirme sahaları
• Sulak alanlar

Bu alanlar, Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Millî Parklar Genel Müdürlüğü tarafından korunmaktadır.

2. Tür Koruma Çalışmaları

Nesli tehlike altında olan türlerin korunması için özel çalışmalar yapılmaktadır:

• Akdeniz Foku: T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından \"Akdeniz Foku Türk Ulusal Komitesi\" kurulmuştur.
• Deniz Kaplumbağaları: Türkiye'de 21 önemli üreme bölgesi bulunmaktadır. Bu alanlara doğal sit statüsü kazandırılmıştır.
• Kelaynaklar: Şanlıurfa-Birecik civarında yaşayan nesli tehlike altındaki kelaynaklar, kurulan üreme istasyonuyla koruma altına alınmıştır.

3. Özel Çevre Koruma Bölgeleri

Türkiye Yüzyılı Projeleri kapsamında Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilen bölgeler bulunmaktadır. Bunlar arasında Belek, Foça, Datça-Bozburun, Fethiye-Göcek, Ihlara, Kaş-Kekova, Köyceğiz-Dalyan, Pamukkale, Patara, Karaburun-Ildır Körfezi, Uzungöl, Saros, Finike Denizaltı Dağları, Salda Gölü, Gökova, Marmara Denizi ve Adalar, Tuz Gölü, Gölbaşı, Göksu Deltası yer almaktadır.

Atık Yönetimi

Dünyada ve Türkiye'de nüfus artışı, şehirleşme, ekonomik büyümenin hızlanması, insanların tüketim oranının artması gibi gelişmeler atık miktarının da artmasına sebep olmuştur.

Atık yönetimi, atığın oluşumunu önlemeyi ve kaynağında azaltılmasını hedefler. Aynı zamanda atıkların yeniden kullanımı, özelliğine ve türüne göre ayrılması, biriktirilmesi ve toplanması süreçlerini kapsar.

Sıfır Atık Projesi

Türkiye Yüzyılı vizyonunun gerçekleşmesine katkı sağlayacak referans projeler arasında yer alan Sıfır Atık Projesi; israfın önlenmesini, kaynakların daha verimli kullanılmasını, atık oluşumunun engellenmesini veya minimize edilmesini, atığın oluşması durumunda ise kaynağından ayrı toplanmasını ve geri kazanımının sağlanmasını kapsayan bir dizi atık yönetim felsefesidir.

Sıfır Atık Projesi ile: Türkiye'de %13 olan geri kazanım oranı 2021 yılında %27,2'ye yükseltilmiştir.

Atık Türleri ve Ayrıştırma

Atıkların taşınması için farklı toplama araçları kullanılır. Kaynağında ayrı toplanan geri kazanılabilir atıklar, sıkıştırmasız; karışık ve organik atıklar genellikle sıkıştırmalı araçlarla toplanarak işleme ve depo yerlerine taşınır.

Düzenli Depolama: Katı atıklar bertaraf amacıyla araziye yerleştirilip depolanır. Bu bağlamda çevreye en az olumsuz etki yapacak şekilde serilip, sıkıştırılarak bu atıkların üstü örtülür.

Düzensiz Depolama: Katı atıkların hiçbir önlem alınmaksızın açık araziye rastgele boşaltıldığı alanlardır. Bu alanlarda yüksek çevresel riskler mevcuttur.