Psikolojik Destek Türleri
Psikolojik Tedavi Türleri
Ruhsal hastalıkların tedavisinde genelde iki yöntem kullanılır: tıbbi tedavi (ilaçla, ameliyatla, elektrik şokuyla) ve psikolojik tedavi.
1. Psikoanaliz: Psikoanalitik kurama dayanır. Hastalığın nedeni, çocukluktaki bastırılmış dürtü ve saldırganlık duygularıdır. Tedavinin ilk aşamasında serbest çağrışım ve rüya analizi kullanılarak hastanın bilinçaltındaki düşüncelerinin bilince getirilmesi sağlanır.
2. Davranışçı tedaviler: Davranışçı öğrenme kuramına dayanır. Anormal davranışlar gösterenler ya günlük yaşam sorunlarıyla baş etmek için gereken becerileri öğrenememiştir ya da pekiştirme nedeniyle kalıcı hâle gelmiş yanlış beceriler edinmiştir.
- Sistematik duyarsızlaştırma: Özellikle korku ve fobilerin tedavisinde etkilidir.
- Seçici pekiştirme: İstendik davranışların oluşturulmasında kullanılır.
- Model alma: Hasta sorunları uyumsal davranışlar yaparak çözen birisini gözler.
3. Bilişsel tedaviler: Bireylerin günlük yaşamlarında üstesinden gelemedikleri güçlükler ve yaşam problemleriyle karşılaştıklarında onlara yardım etmek için öğrenme kuramlarını uygulayan, problem odaklı, \"burada ve şimdi\" ile ilgilenen tedavi şeklidir.
4. Hümanistik tedaviler: Kişinin potansiyellerini gerçekleştirmesi engellendiğinde ve farklı yönlere çekildiğinde psikolojik bozukluklar ortaya çıkar. Bireyin büyüme, gelişme ve kendini gerçekleştirme yönünde doğal bir eğilimi olduğu varsayımına dayanır.
Önemli Noktalar:
- Psikoanalizde serbest çağrışım ve rüya analizi kullanılır.
- Davranışçı tedavide öğrenme ile kazanılan anormal davranışlar yine öğrenme ile değiştirilmeye çalışılır.
- Bilişsel tedavide hastanın hatalı düşünce, inanç ve duyguları üzerinde durulur.
- Hümanistik tedavide bireyin kendisi ve davranışının sorumluluğunu alması vurgulanır.
Örnekler:
- Kedilerden korkan bir çocuğa önce kedi resimleri, sonra oyuncak kediler gösterilmiş, ardından canlı kediyle temas ettirilerek korkusu yenmesi sağlanmıştır (sistematik duyarsızlaştırma).
- Ders ortamında dikkatli olma veya sosyal ilişki kurma durumlarında seçici pekiştirme uygulanabilir.
- Baba, kızına \"Sen hangisisin? Patates gibi yumuşayıp ezilecek misin? Yumurta gibi kalbini mi katılaştıracaksın? Yoksa kahve çekirdekleri gibi, başına gelen her olayın duygularını olgunlaştırmasına izin mi vereceksin?\" diyerek bilişsel tedavi sürecinden yararlanmıştır.