Normal Dışı Davranış Türleri

Duygu Durum Bozuklukları

Ana özelliği duygulardaki aşırılıktır. Kişi ya çökkün (depresif) ya da taşkın (mani) şekilde davranır.

Çökkünlük (Depresyon): En yaygın duygu durum bozukluğudur. Hastalar karamsardır, isteksiz, üzgün, umutsuz ve mutsuzdur. Kendilerini değersiz ve yetersiz görürler. Uykuları bozulur, enerjileri azalır.

Taşkınlık (Mani): Hastalar taşkınlık olarak nitelendirilen boyutlarda duygulanım ve etkinlik içindedir. Kendilerini çok değerli görürler, sınırsız umut ve planları vardır. Dikkatleri kolayca dağılır.

İki Uçlu Bozukluk (Bipolar Bozukluk): İki ayrı hastalık dönemiyle karakterize olan bir ruhsal bozukluktur. Bir dönemde taşkınlık (mani), diğerinde çökkünlük (depresyon) bulunmaktadır.

Psikosomatik Bozukluklar

Bedensel bozuklukları taklit eden psikolojik kökenli bozukluklardır.

• Konversiyon reaksiyonu: Anksiyete yaratabilecek bilinçdışı isteklerin bilinç düzeyine ulaşmasını engelleyebilmek amacına yönelik ve gerçek bir organik nedeni olmayan bedensel hastalık belirtileridir.
• Somatizasyon bozukluğu: Fiziksel bir temeli olmamasına rağmen süreğen, çoklu bedensel yakınmalar söz konusudur.
• Hipokondri (Hastalık hastalığı): Organik temeli olmayan abartılmış fiziki yakınmalarla ortaya çıkar.
• Dismorfik bozukluk: Kişinin görünüşü konusunda yüksek kaygı duymasıdır.

Kaygı (Anksiyete) Kaynaklı Bozukluklar

Anksiyete; nedeni bilinmeyen tedirginlik, endişe, sıkıntı, bunaltı ve korku hâlidir.

• Yaygın kaygı bozukluğu: Geleceklerine, yaşamakta oldukları ana, parasal durumlarına ilişkin sürekli kaygılar yaşarlar.
• Panik atak: Çok kötü bir şeyin olacağı beklentisi ile aniden ortaya çıkan şiddetli tedirginlik, korku ve çaresizliktir.
• Fobi: Belirli nesne ve olay için duyulan, mantıksal olmayan aşırı korkudur. Sosyal fobi, agorafobi, klastrofobi gibi türleri vardır.
• Obsesyon (Takıntılı düşünce): Kişinin saçma olduğunu bildiği halde aklından atamadığı yersiz ve gereksiz düşüncelerdir.
• Kompülsiyon (Takıntılı davranış): Kişinin kendini yapmaktan alıkoyamadığı yineleyici davranışlardır.
• Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB): Birbirini takip eden obsesyon ve kompulsiyonlardır.

Kişilik Bozuklukları

Kişinin kendi kültürüne göre, beklenenden önemli ölçüde sapmalar gösteren, süreklilik arz eden bir iç yaşantılar ve davranışlar örüntüsüdür.

• Narsist Kişilik Bozukluğu: Kendini aşırı beğenme, kendine hayranlık durumuna dayanır.
• Bağımlı Kişilik Bozukluğu: Büyük ölçüde başkalarına bağımlı olma, terk edilme korkusu, yalnız kalmaya dayanamama.
• Çekingen Kişilik Bozukluğu: Reddedilme, eleştirilme, beğenilmeme korkusuyla başkalarıyla ilişkiye geçmekten çekinmedir.
• Anti Sosyal Kişilik Bozukluğu: Yasalara aykırı davranışta ısrar, güvenliği umursamama, dürüst olmayan tutumlar.
• Paranoid Kişilik Bozukluğu: Temel belirtisi insanlardan şüphe etmektir.
• Şizoid Kişilik Bozukluğu: İnsanlara ilgisizlik ve duygusal yaşantılarda duyarsızlaşma ile belirlenen bir kişilik bozukluğudur.