Bağımlılıklar

Bağımlılık: İnsanın biyolojik yapısı, psikolojik özellikleri ve sosyal çevresi arasındaki etkileşim sonucunda ortaya çıkan çok yönlü bir olgudur. Türkiye Bağımlılıkla Mücadele Eğitim Programı'na göre bağımlılık, bireyin kullandığı bir nesne veya yaptığı bir eylem üzerinde kontrolünü kaybetmesidir.

Bağımlılık Döngüsü: Bağımlılık yapan maddenin ya da davranışın ilk ortaya çıkışından süreklilik kazanmasına kadar uzanan süreci ifade eder.

Kimyasal Bağımlılıklar: Bireyin alkol, tütün ya da bazı kimyasal maddeleri kontrolsüz ve sürekli biçimde kullanması sonucunda bu maddelere karşı bağımlılık geliştirmesidir.

• Alkol Bağımlılığı: Alkol kullanımına bağlı olarak ortaya çıkan; fizyolojik, davranışsal ve bilişsel değişikliklerle seyreden; kronik ve tekrarlayıcı nitelik taşıyan; müdahale edilmediğinde ilerleyen bir hastalıktır.
• Tütün Bağımlılığı: Tütün ürünlerinde bulunan kimyasal maddelerin kişide oluşturduğu fiziksel ve psikolojik bir bağımlılıktır.
• Madde Bağımlılığı: Davranışsal, ruhsal ve bedensel değişikliklere yol açan bir bağımlılık türüdür. Beyin yapısı ve işlevlerinde olumsuz değişikliklere yol açabilir.

Davranışsal Bağımlılıklar: Bireyin dijital ortam, sosyal medya, genel ağ, oyun ya da kumar gibi bazı davranışları kontrol etmekte zorlanması ve bu davranışları aşırı biçimde sürdürmesidir.

• Sosyal Medya Bağımlılığı: Bireyin sosyal medya kullanımını kontrol etmekte zorlanmasıyla ortaya çıkan bir bağımlılıktır. Yoğun kullanım duygusal dalgalanmalara, kaygı ve uyku sorunlarına yol açabilir.
• Genel Ağ Bağımlılığı: Bireyin genel ağı aşırı ve kontrolsüz kullanması sonucu ortaya çıkan ve günlük yaşamı, sosyal ilişkileri ile akademik ya da mesleki sorumluluklarının olumsuz etkilenmesine yol açan davranışsal bir bağımlılıktır.
• Kumar Bağımlılığı: Kişinin kumar oynama davranışını kontrol edememesiyle ortaya çıkar.
• Dijital Bağımlılık: Bireyin dijital teknolojileri ve dijital oyunları aşırı ve kontrolsüz kullanması sonucunda günlük yaşamının, psikolojik durumunun ve sosyal ilişkilerinin olumsuz etkilenmesiyle ortaya çıkan bir durumdur.

Bağımlılıklarla Mücadele Eden Resmî Kurumlar:

• YEDAM (Yeşilay Danışmanlık Merkezi): 12 yaş ve üzerindeki bireylere yönelik tütün, alkol, madde, genel ağ ve kumar bağımlılığıyla ilgili konularda ücretsiz psikolojik ve sosyal destek sunar. 115 YEDAM Danışmanlık Hattı üzerinden destek alınabilir.
• AMATEM (Alkol ve Madde Bağımlıları Tedavi ve Araştırma Merkezi): 18 yaş ve üzeri bireylerde alkol, madde ve benzeri bağımlılıkların tanı, tedavi ve izlem süreçlerinin yürütüldüğü uzmanlaşmış sağlık kuruluşudur.
• ÇEMATEM (Çocuk ve Ergen Madde Bağımlılığı Tedavi Merkezleri): Aile onayıyla 18 yaş altındaki madde kullanım riski bulunan ya da madde kullanan bireylere hizmet sunar.
• SUM (Sosyal Uyum Merkezleri): Bağımlılık, ruh sağlığı sorunları ve sosyal uyum güçlükleri yaşayan bireylere koruyucu, önleyici ve destekleyici hizmetler sunar.