Biyoçeşitlilik

Biyoçeşitlilik Nedir?

Biyoçeşitlilik (biyolojik çeşitlilik); bir bölgedeki veya dünya genelindeki canlıların çeşitliliğini ifade eden önemli bir kavramdır. Bu çeşitlilik, genlerden ekosistemlere kadar her düzeyde kendini gösterir.

Biyoçeşitlilik; genler, bireyler, türler, popülasyonlar, komünite, ekosistemler gibi farklı organizasyon düzeylerindeki çeşitlilikleri kapsar.

Popülasyon: Aynı coğrafik alanda yayılış gösteren, aynı türe ait bireylerin oluşturduğu topluluktur.

Komünite: Belirli bir zaman aralığında aynı bölgede yaşayan, iki ya da daha fazla popülasyonun oluşturduğu topluluktur.

Türkiye'nin Biyoçeşitliliği:

  • Türkiye, biyoçeşitlilik ve endemik türler açısından önemli bir konuma sahiptir.
  • Bugüne kadar tanımlanmış yaklaşık 1.300 omurgalı hayvan türü bulunmaktadır.
  • 9 memeli ve 19 sürüngen türü sadece Türkiye'de yaşamaktadır.
  • Avrupa kıtasında yaklaşık 12.000 bitki türü mevcutken Türkiye, 3.500 kadarı endemik yaklaşık 10.000 tohumlu bitki türüne ve 12.000 civarında bitki çeşidine ev sahipliği yapmaktadır.

Endemik tür: Yalnızca belirli bir bölgede yaşayan, dünyanın başka hiçbir yerinde doğal olarak bulunmayan türlerdir.

Türkiye'nin Biyoçeşitliliğinin Zengin Olmasının Nedenleri

Türkiye coğrafi olarak Asya ve Avrupa kıtaları arasında bir köprü konumundadır. Türkiye'deki toprakların büyük bir bölümünü oluşturan Anadolu yarımadası, üç farklı fitocoğrafik bölgenin kesişim noktasında yer alır. Bu nedenle Türkiye'de farklı iklim tipleri ve bitki örtüsü çeşitliliği görülür.

Fiziki olarak çeşitli jeolojik yapıları ve yükselti farklılıklarını içeren Türkiye; denizler, göller, akarsular gibi sucul alanlar ile ormanlar, bozkırlar, dağlar gibi farklı karasal yaşam alanlarına sahiptir. Bu farklı yaşam alanları bitki ve hayvan türlerinin çeşitliliğine olanak tanır.

Fitocoğrafya (Bitki coğrafyası): Bitki örtüsünün yeryüzündeki dağılışını ve bu dağılışa etki eden faktörleri inceler.

Fauna: Belirli bir bölgedeki hayvan türlerinin tamamıdır.

Türk Bilim İnsanlarının Katkıları

Türkiye'nin biyoçeşitliliği üzerinde pek çok çalışma yapılmıştır ve bu çalışmalarda Türk bilim insanlarının önemli katkıları bulunmaktadır:

  • Prof. Dr. Asuman Baytop: Türkiye florasına yaptığı katkılardan dolayı adına Gypsophila baytopiorum (Baytop'un çöveni) ve Lycium anatolicum (Anadolu teke dikeni) türleri tanımlanmıştır.
  • Prof. Dr. Muhtar Başoğlu: Lyciasalamandra antalyana (Antalya semenderi) gibi amfibi türlerini keşfetmiştir.
  • Prof. Dr. Tevfik Karabağ: Anterastes uludaghensis (Uludağ gökçesi), Parapoecilimon antalyaensis (Antalya yayın çekirgesi) gibi endemik böcek türlerini tanımlamıştır.
  • Prof. Dr. Bahtiye Mursaloğlu: Mesocricetus brandti (Konya avurtlağı / Türk hamsteri) gibi kemirgen türlerini keşfetmiştir.

Nuh'un Gemisi Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Veri Tabanı:

Türkiye'de biyolojik çeşitliliğin ulusal ölçekte izlenmesine yönelik ulusal bir izleme sisteminin geliştirilmesi süreci Doğa Koruma ve Millî Parklar Genel Müdürlüğü koordinasyonunda 2013'te başlatılmış ve yaklaşık 13.500 bitki ve hayvan türüne ilişkin envanter verisi toplanarak Nuh'un Gemisi Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Veri Tabanı'na girilmiştir.

Bu veri tabanı sayesinde Türkiye'nin biyoçeşitliliğine dair bilgiler tablo, grafik ve harita bazında sorgulanabilmekte ve dinamik olarak takip edilebilmektedir.

Web adresi: https://nuhungemisi.tarimorman.gov.tr

Türkiye'nin Endemik Türlerinden Bazıları:

  • Sevgi çiçeği (Centaurea tchihatcheffii) — Ankara/Gölbaşı
  • Van ters lalesi (Fritillaria imperialis) — Van ve çevresi
  • Ankara çiğdemi (Crocus ancyrensis) — Ankara çevresi
  • Akdeniz foku (Monachus monachus) — Akdeniz kıyıları
  • Kelaynak (Geronticus eremita) — Şanlıurfa/Birecik

Türkiye'deki millî parklar zengin biyoçeşitliliğe ev sahipliği yapar. Örneğin Yedigöller Millî Parkı (Bolu), zengin bitki ve hayvan çeşitliliğiyle dikkat çeker.

←
Önceki
Üç Üst Âlem (Domain) Sistemi