İslam Ahlakının Konusu, Amacı ve Kaynakları

İslam Ahlakının Konusu, Amacı ve Kaynakları

İnsan, yaratılış amacını gerçekleştirmek için iyi ve güzel olanı tercih etmeli; kötü ve yanlış davranışlardan kaçınmalıdır. Ahlak kuralları, bu konuda insanlara yol gösterecek olan en önemli rehberdir. Ahlak, insanın iyi ya da kötü olarak nitelendirilmesini sağlayan manevi nitelikleri, huyları ve bunların etkisiyle ortaya konan davranışların tamamını kapsar.

Erdemli bir hayat, ancak güzel ahlak sahibi olmakla mümkündür. İyi bir terbiyeden geçen kişilerin olumlu davranışlar sergilemesi beklenir. Terbiye; “insanın bedensel, zihinsel ve ahlaki açıdan olgunlaşması için verilen aşamalı eğitim” demektir.

Ahlak kuralları, insanın hem kendiyle hem de başkalarıyla kurduğu ilişkiyi düzenler. Bu süreç, ahlaka ilişkin bazı kavramların devreye girmesiyle gerçekleşir. Bu kavramlardan en önemlisi güzel ahlakın özümsenmiş hâlini yansıtan edeptir. Günlük hayatın çeşitli alanlarıyla ilgili davranış ve görgü kurallarına; terbiyeli, kibar ve takdire değer davranışlara edep adı verilir. Konuyla ilgili bir diğer kavram ise “insanların birbirlerine hissettikleri sevgi ve dostluk duygularını güçlendiren nezaket ve görgü kuralları” anlamına gelen adabımuaşerettir.

İslam Ahlakının Kaynakları

İslam ahlakının temel konusu insan ve insan davranışlarıdır. Yüce Allah, İslam dini aracılığıyla insanlara nasıl yaşamaları gerektiğini öğretmiş, bunun için de Kur'an ve sünneti rehber olarak göstermiştir. Bu anlamda Hz. Peygamber de Allah'ın emir ve yasaklarını kendi hayatında uygulayarak Müslümanlara örnek teşkil etmiştir. Hz. Aişe, Hz. Peygamber'in ahlakının nasıl olduğunu soran kimselere onun ahlakının Kur'an ahlakı olduğunu belirtmiştir. Yüce Allah da Hz. Peygamber'e hitaben “Sen elbette üstün bir ahlaka sahipsin.” (Kalem suresi, 4. ayet.) buyurmuş, Müslümanlara hitaben ise “(…) Allah'ı çokça ananlar için hiç şüphe yok ki Resulullah'ta güzel bir örneklik vardır.” (Ahzab suresi, 21. ayet.) buyurarak onun güzel ahlakını vurgulamıştır.