Kültürün Öğeleri

Kültürün Boyutları

• Bilişsel (Kognitif) Boyut: Zihniyet dünyası, inançlar, değerler, yorumlama biçimleri. Kültürün görünmeyen ama en etkili boyutudur. Bireyin kendisi, başkaları ve çevresi hakkında sahip olduğu her türlü anlam, inanç ve düşünme kalıplarıdır.
• Davranışsal (Normatif) Boyut: Nasıl yaşanması gerektiğine dair yazılı ve yazısız kurallar; gelenek, görenek, örf, adet, yasaklar, dini törenler.
• Maddi Boyut: İnsan etkinlikleriyle üretilen her türlü araç, bina, sanat eseri, giysi, gıda gibi somut nesneler.

Manevi ve Maddi Kültür

Manevi Kültür: Bilgi, inanç, duyuş, ifade biçimleri; örf, adet, gelenek, görenek. Toplumları birbirinden ayıran önemli ölçütlerdir. Örflerin yaptırım gücü fazladır. Adetler sosyal bakımdan kabul görmüş hareket tarzlarıdır. Gelenekler kuşaktan kuşağa aktarılan alışkanlıklardır. Görenekler yaptırımı olmayan yöresel davranışlardır.

Maddi Kültür: Teknolojik ilerleme, teknik beceriler, üretim araçları, somut nesneler. Manevi kültürün dışa yansıyan şeklidir.

Kültürel Gecikme

Maddi kültür unsurları hızlı, manevi kültür unsurları yavaş değişir. Maddi kültürdeki değişime manevi kültürün ayak uyduramamasına kültürel gecikme denir.

Kültür Çeşitleri

• Ulusal Kültür: Bir millete ait maddi ve manevi değerlerin uyumlu bütünü. Kırkpınar yağlı güreşleri, ebru sanatı, Manisa Mesir Macunu Festivali.
• Halk Kültürü: Endüstri öncesi toplumlardaki geniş halk kesimlerinin gündelik kültürü. Halk türküleri, halk hikayeleri.
• Evrensel Kültür: Bilim, teknik, felsefe ve din gibi kültür öğelerini içeren, bir topluma özgü olmayan genel geçer kültür.
• Uygarlık: Uluslararası ortak değerler seviyesine yükselen anlayış, davranış ve yaşama vasıtaları bütünü. Ziya Gökalp, kültür karşılığı olarak hars terimini kullanmıştır.