Evlenme, Boşanma ve Ailenin Sürekliliği

Evlilik Nedir?

Bir toplumda cinsler arasındaki ilişkileri düzenleyen ve hangi ilişkinin meşru olduğunu belirleyen kalıplaşmış ilişkiye evlilik denir. Evlilik, aileyi başlatan ve toplum tarafından onaylanan bir anlaşmadır. Her toplumda evliliği düzenleyen yazılı ve yazısız kurallar vardır. Evlilik, bireylerin biyolojik, sosyal ve psikolojik ihtiyaçlarını karşıladığı bir süreçtir.

Evlilik Türleri

• Eşin Seçildiği Gruba Göre:
  • Egzogami (dıştan evlenme): Bireyin üyesi olduğu grubun dışından biriyle evlenmesidir. Yakın akraba evliliklerinden kaynaklanan sorunları önler.
  • Endogami (içten evlenme): Bireyin üyesi olduğu grubun içinden biriyle evlenmesidir. Genellikle tarım toplumlarında, toprağın bölünmesini önlemek için yapılır.
• Eş Sayısına Göre:
  • Monogami (tek eşli evlilik): Kadın ve erkeğin tek eşle evlenmesidir. Birçok toplumda yasal olarak zorunlu kılınan evlenme biçimidir.
  • Poligami (çok eşli evlilik): Erkek ya da kadının aynı anda birden fazla eşle evlenmesidir.
    • Poliandri (çok erkekle evlilik): Bir kadının aynı anda birden fazla erkekle evlenmesidir. Tibette ve Alaskada görülür.
    • Polijini (çok kadınla evlilik): Bir erkeğin aynı anda birden fazla kadınla evlenmesidir. Kadının değerinin ve statüsünün düşük olduğu toplumlarda görülür.
• Oturulan Yere Göre:
  • Matrilokal (ana yanı yerleşme): Evlenen erkeğin, kadının ailesiyle birlikte yaşamasıdır. Kadın egemenliğinin olduğu toplumlarda görülür.
  • Patrilokal (baba yanı yerleşme): Evlenen kadının, erkeğin ailesiyle birlikte yaşamasıdır. Baba otoritesinin etkin olduğu geniş ailelerde görülür.
  • Neolokal (yeni ev açma): Eşlerin ana babalarından ayrı evde oturmasıdır. Çekirdek aile ortaya çıkar.

Diğer Evlilik Türleri

• Levirat (kayın alma): Kadının ölmüş olan kocasının erkek kardeşi ile evlenmesidir.
• Sororat (baldız alma): Karısı ölen erkeğin ergen olan baldızı ile evlenmesidir.
• Berdel: Ailelerin karşılıklı olarak kızlarını birbirine gelin vermeleri.
• Beşik kertmesi: Ailelerin bebekken çocuklarını nişanlaması.
• Görücü usulü: Ailelerin görücü giderek evlilik kararı alması.

Boşanma

Taraflardan birinin veya her ikisinin kendi arzusu ile toplumda geçerli norm ve adetlere göre evlilik birliğini sona erdirilmesidir. Bazı dinler boşanmayı engelleyen kesin kurallar koymuştur. Ataerkil ailelerde kadınların genellikle hem evlenmede hem de boşanmada söz hakkı yoktur.

Boşanma nedenleri: Evlilik yaşantısının ritüelleşmesi, aile içi iletişimin azalması, çiftlerin aile geçmişleri, kadının çalışma hayatına girmesiyle ekonomik bağımsızlığının artması, maddi konular, kötü alışkanlıklar, değişen kadınlık ve kocalık rolleri, toplumsal ve hukuki koşulların boşanmayı kolaylaştırması, şehirleşme ve sanayileşmenin ortaya çıkardığı toplumsal değişim.

Boşanmanın sonuçları: Huzursuzluğun artması, toplumsal bütünleşmenin zayıflaması, sağlıklı bir kuşağın yetişmemesi, çocuklar üzerinde olumsuz psikolojik etkiler, boşanan kadının ekonomik ve sosyal sorunlar yaşaması.