Ekonomi Kurumu ve Önemi

Ekonomi Nedir?

İhtiyaçların karşılanması için gerekli olan mal ve hizmetlerin nasıl üretileceği, dağıtılacağı, tüketileceği ve bölüşüleceği ile ilgili etkinliklerin bütünüdür. İnsanın fiziki, sosyal ve kültürel varlığını devam ettirebilmesi, hayat standartlarını iyileştirebilmesi, sınırsız olan ihtiyaçlarının karşılanması ile mümkündür. Oysa ihtiyaçlarımız sonsuz ve sınırsızken bunları karşılayacak kaynakların bir sonu ve sınırı vardır. Ekonomi bilimi de sahip olduğumuz kıt kaynaklarla sınırsız ihtiyaçların en verimli biçimde nasıl karşılanabileceğini araştırır.

Temel Kavramlar

• İhtiyaç: Giderilmesini arzu ettiğimiz hisler. Yeme, içme, uyuma, barınma gibi zorunlu ihtiyaçların yanında, eğlenme, seyahat etme gibi zorunlu olmayan ihtiyaçlar.
• Mal: İhtiyaçlarımızı dolaylı veya doğrudan karşılayan, elle tutulup gözle görülen her şey.
  • Serbest mal: Elde edilmeleri için herhangi bir emek ve masraf gerektirmeyen, bol miktarda olan mallar (hava, güneş ışığı).
  • Ekonomik mal: Üretimi için emek, zaman, kaynak harcanmasını gerektiren, belirli bir fiyatı olan ve kıt miktarda bulunan mallar (araba, ev, ayakkabı).
  • Tüketim malı: İnsan ihtiyaçlarını doğrudan gideren mallar. Dayanıklı (buzdolabı, araba) ve dayanıksız (ekmek, süt).
  • Üretim malı: İnsanların ihtiyaçlarını dolaylı olarak karşılayan mallar. Dayanıklı (dikiş makinesi, traktör) ve dayanıksız (kömür, petrol, elektrik).
• Hizmet: Somut varlığı bulunmayan, alım satımı mümkün olan, parasal karşılığı olan üretim (garsonun servis yapması, öğretmenin ders anlatması, doktorun hastayı muayene etmesi).
• Piyasa: Alıcı ve satıcıların bir araya gelerek mal ve hizmet alışverişi yaptığı oluşumlar.
• Arz (Sunum): Piyasaya sunulan mal ve hizmetlerin miktarı.
• Talep (İstem): Bir mal ya da hizmetin piyasada ne kadar istendiğini gösterir. Piyasa fiyatı arttıkça talep azalır, fiyatı azaldıkça talep artar. Fiyatla istem arasında ters orantı ilişkisi vardır.
• Fiyat: Malın değişim değerinin para ile ifadesi.
• Fayda: Bir mal ya da hizmetin müşterinin ihtiyaç ya da isteklerini karşılama özelliği.

Ekonomik Göstergeler

• Enflasyon: Mal ve hizmetlerin fiyatlarının yükselmesi ve paranın satın alma gücünün düşmesi olayıdır. TÜFE ve TEFE ile ölçülür. Sabit gelirlilerin ve alacaklıların zararına, borçluların yararınadır. Gelir dağılımını dengesizleştirir.
• Deflasyon: Fiyatların düşmesi ve paranın satın alma gücünün yükselmesi olayıdır. Enflasyonun tersi bir durumdur. Üretimin tüketimden fazla ya da ithalatın ihracattan fazla olması halinde görülür.
• Devalüasyon: Bir ülkenin ulusal parasının değerinin tek taraflı bir kararla, altın veya yabancı ülke paralarına göre düşürülmesidir. İhracatı artırmak ve ithalatı azaltmak amacıyla yapılır.
• Revalüasyon: Devalüasyonun zıddıdır. Ülke parasının değerinin döviz ve altına göre yükseltilmesidir. Ekonomide az rastlanan bir durumdur.
• Resesyon: Durgunluk anlamına gelir. Üretim miktarının azalması, işsizliğin artması, kişi başına düşen milli gelirin azalması olarak tanımlanır. En az altı ay sürmesi gerekir.