5. İlhanlılar Devleti
Kuruluş ve siyasi hâkimiyet
İlhanlılar Devleti, Cengiz Han’ın torunu ve Toluy’un oğlu Hülagû tarafından 1256 yılında kurulmuştur. Merkezî toprakları Azerbaycan, yönetim merkezi ise Tebriz olmuştur. Hülagû 1258 yılında Bağdat’ı alarak Abbasî Devleti’ne son vermiş; İran, Irak, Anadolu ve Güney Kafkasya’nın büyük bölümü İlhanlı hâkimiyetine girmiştir.
Din ve devletin çözülmesi
İlhanlı yöneticileri başlangıçta Tibet Budizmi ve Nasturîliği desteklemiş, Gazan Han döneminde 1295 yılında İslamiyet’i kabul etmiştir. XIV. yüzyılın başlarında başlayan iç karışıklıklar, özellikle Ebu Said Bahadır Han’ın 1335 yılında ölümünden sonra hanedanın çözülmesine yol açmıştır.
İlhanlı ülkesinin halkı büyük ölçüde Oğuz Türklerinden oluşmuş; Türk ve Moğol boyları bölgeye yerleşmiştir. Buna rağmen Oğuz kültürü etkisini korumuş ve sonradan gelen boyların önemli bir bölümü zamanla Türk toplulukları içinde erimiştir.
Devletin resmî dilleri Türkçe, Moğolca ve Farsçadır. Tebriz, dönemin önemli ticaret ve kültür merkezlerinden biri olmuştur.
Örnek: Gazan Han döneminde İslamiyet’in kabul edilmesi, Moğol kökenli bir yönetici çevrenin İran ve Azerbaycan’daki Türk-İslam kültürüyle bütünleşmesine katkı sağlamıştır.