7. Türk-Moğol Devletlerinde Sosyal, Ekonomik ve Kültürel Hayat
Toplum ve ordu
Türk-Moğol boyları hayvancılık ve avcılıkla uğraşmış, Cengiz Han farklı boyları bir araya getirerek güçlü ve disiplinli bir ordu kurmuştur. Nayman, Kerey, Kongırat, Celayir, Mangıt, Tatar, Kıyat, Barlas, Duğlat ve Kidan gibi boylar ordunun temelini oluşturmuştur.
Ordu merkez, doğu ve batı kollarına ayrılmış; tümen, bin, yüz ve onbaşı şeklinde teşkilatlanmıştır. Bu düzen Hun ve eski Türk ordularındaki onlu sistemin devamı niteliğindedir.
Ekonomi ve ticaret
İmparatorluğun geniş coğrafyasında Türkler, Çinliler, Tibetliler, Ruslar, Farslar, Araplar, Gürcüler, Slavlar ve başka topluluklar bir arada yaşamıştır. İlk istilalar sırasında bazı şehirler yıkılmışsa da kervan yollarında güvenliğin sağlanması ve iletişimin kolaylaşması ticareti canlandırmıştır.
Altın Orda’da Saray, Kazan ve Astrahan gibi şehirler ticaret merkezleri olmuş; halkın bir bölümü şehirlerde ticaret yaparken önemli bir bölümü hayvancılıkla geçinmiştir. Maveraünnehir, Yedisu ve İlhanlılar sahasında Karşı, Semerkant, Buhara, Taraz, Kaşgar ve Tebriz önemli merkezlerdir.
Türk nüfusunun ve kültürel etkisinin güçlü olduğu batı uluslarında Moğollar zamanla Türkleşmiştir. Altın Orda resmî yazışmalarında Orta Türkçe ve Uygur yazısını kullanmış; saraylarda Türkçe ve Moğolca birlikte yer almıştır.
Bilim, tarih ve kültür
Çyu Çan-Çun, Rubrucklu William, Marco Polo ve İbn Battuta gibi seyyahlar Türk-Moğol ülkelerinin yaşamını dünyaya tanıtmıştır. Alaeddin Ata Melik Cüveynî’nin Tarih-i Cihângüşa ve Reşideddin Fazlullah Hemedani’nin Camiü’t-Tevârih adlı eserleri dönemin tarihî kaynaklarıdır. Nasreddin Tûsî matematik ve astronomi alanındaki çalışmalarıyla tanınmıştır.