Allah'ın Varlığı ve Birliği

Fıtrat Kavramı

İnsan; ömrü boyunca kendini, çevresini ve kâinatı anlamlandırmaya çalışır. Sadece görünen âlemle yetinmeyip gayba yönelmesi de insanın tabiatında olan bir durumdur.

İslam âlimleri fıtratı \"Allah'ın (cc) insan tabiatına bahşettiği yaratıcıyı tanıma eğilimi, hakkı benimseme yatkınlığı\" olarak tanımlar.

Rum suresi 30. ayet: \"O hâlde sen hanif olarak bütün varlığınla dine, Allah insanları hangi fıtrat üzere yaratmışsa ona yönel! Allah'ın yaratmasında değişme olmaz...\"

Hadis: \"Her doğan fıtrat üzere doğar. Sonra anne babası onu Yahudi, Hristiyan veya Mecusi yapar.\" (Buhari, Cenaiz, 92)

Allah'ın Varlığının Delilleri

Akaide dair esaslar nakil yani Kur'an-ı Kerim ve sünnet kaynaklıdır. Akli delil, naklî delille sabit olmuş esasların daha iyi anlaşılmasına ve doğruluğunun kanıtlanmasına katkıda bulunur.

Delil: Yol gösteren, doğru yola ya da sonuca ulaştıran, kılavuz, dayanak, işaret demektir. İslam âlimleri delili ikiye ayırır:

• Akli delil: Bütün öncülleri akla dayanan.
• Naklî delil: Nakle (Kur'an ve sünnete) dayanan.

1. Hudus Delili

Hudus; sonradan var olmayı, Allah'ın (cc) zatı dışındaki her şeyin bir başlangıcı olduğunu, âlemin yokken yaratıldığını ifade eder.

Aklıselim sahibi herkes kolaylıkla kabul edecektir ki âlemde mevcut olan her şey, muhakkak onu var eden bir başka varlığa muhtaçtır. Sürekli değişen ve dönüşen âlemin, ilim (el-Âlim) ve hikmet (el-Hakim) sahibi bir yaratıcı olmaksızın varlığa gelmesi ve varlığını sürdürmesi imkânsızdır.

2. Gaye ve Nizam Delili

Gaye ve nizam; varlık düzeninin mutlaka belli bir amaçla yaratıldığını, kâinatta tesadüften söz edilemeyeceğini, kâinattın yapısında bir düzenin bulunduğunu ifade eder.

Müminün suresi 115. ayet: \"Sizi boşuna yarattığımızı ve bize tekrar döndürülmeyeceğinizi mi sandınız?\"

Mülk suresi 3. ayet: \"O, yedi göğü tabaka tabaka yaratandır. Rahman'ın yaratışında hiçbir uyumsuzluk göremezsin. Bir kere daha bak! Hiçbir çatlak (ve düzensizlik) görüyor musun?\"

3. İmkân Delili

İmkân delili, varlıkları ikiye ayırır:

• Vacip: Varlığı kendinden olan.
• Mümkün: Var olmak için başkasına muhtaç olan.

Gözlemlenebilen bütün varlıkların başkasına muhtaç olması kâinatın tamamının mümkün olduğunu ortaya koyar. Mümkün olan bir varlık ise varlığını yine mümkün olan bir sebeple açıklayamaz. Bu nedenle kâinata varlık veren, varlığı kendinden olan ve hiçbir şeye muhtaç olmayan zorunlu (vacip) bir yaratıcı bulunmalıdır. O da Allah Teala'dır.

4. Fıtrat Delili

Fıtrat delili, Allah'ın (cc) varlığının insan tarafından tabii ve kendiliğinden kabul edilen bir gerçek olduğunu ifade eder. Sağduyusunu koruyan insan bazı durumlar karşısında Allah'ın (cc) varlığını hisseder. Hatta inkâr eden kimseler bile büyük korku veya felâket anlarında kendilerinden üstün bir güce yönelir.

Esmayıhüsna

Allah'ın (cc) isimlerine Kur'an ayetlerinde esmayıhüsna denir. Esmayıhüsna terimi, Allah'a (cc) nispet edilen en güzel isimler olarak tanımlanır.

Esmayıhüsna ifadesi Kur'an-ı Kerim'de dört ayrı yerde geçer (Araf 180, İsra 110, Taha 8, Haşr 24).

Hadis: \"Allah'ın yüzden bir eksik, doksan dokuz ismi vardır. Kim bu isimleri sayarsa cennete girer.\" (Buhari, Şürût, 18)

Allah'ın Sıfatları

Sıfat; bir varlığı taşıdığı hâl ve özellikleriyle nitelemek, tasvir etmek anlamlarına gelir. Akaid ilmi açısından sıfat, Allah'ın (cc) insanlarca bilinip tanınmasını sağlayan nitelikler olarak tanımlanır.

Zatî Sıfatlar: Allah'ın (cc) zatını niteleyen ve varlığından ayrı düşünülemeyen sıfatlardır.

• Nefsî Sıfat: Vücut (Allah'ın var olması)
• Selbî Sıfatlar: Kıdem, Beka, Vahdaniyet, Muhalefetün lilhavadis, Kıyambinefsihi
• Sübuti Sıfatlar: Hayat, İlim, Semi, Basar, İrade, Kudret, Kelam, Tekvin