Kaderle İlişkilendirilen Kavramlar

Ecel

İslam'a göre sonsuzluk Allah'a (cc) mahsustur. Yüce Allah, tüm canlılara bir yaşam süresi verir. Bu yaşam süresine ömür, sürenin sonundaki ölüm vaktineyse ecel denir.

Ankebut suresi 57. ayet: \"Her canlı ölümü tadacaktır...\"

Ali İmran suresi 145. ayet: \"Hiçbir kimse Allah'ın izni olmadan ölmez. Ölüm belirli bir süreye göre yazılmıştır...\"

Rızık

Başta insan olmak üzere bütün canlıların faydalanması için lütfedilen nimetlerin tamamına rızık adı verilir.

Rızık; yeme, içme, giyinme gibi maddi ihtiyaçların yanı sıra iman, ilim, mutluluk, huzur, sağlık gibi manevi ihtiyaçları da kapsayan ilahi bir ikramdır.

Hud suresi 6. ayet: \"Yeryüzünde hiçbir canlı yoktur ki rızkı Allah'a ait olmasın...\"

İslam'a göre insan, rızkının miktarından değil onu nereden ve nasıl kazandığından sorumludur.

Afet

İnsanlar zaman zaman önlemekte zorlandıkları büyük olaylarla karşılaşır. Bunlar deprem, sel, heyelan, yangın, kuraklık, salgın hastalıklar gibi çoğu zaman insanın gücünün üstündeki olaylardır. Bu olaylara afet denir.

Afetlerin kaderle ilişkilendirilmesi insanın bu durum karşısındaki sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Afetlerin sonuçlarından bazıları doğrudan insanın ihmaliyle ilişkilidir.

Sağlık ve Hastalık

Sağlık insan için büyük bir nimetken hastalık bazen bir imtihan sebebi olabilir. İnanan kişi hastalıkları sabırla karşılamalı ve isyan etmemelidir. Bir hastalıkla karşılaşan insan onun şifasını da aramalı, tedavi yollarına başvurmalıdır.

Hadis: \"Ey Allah'ın kulları tedavi olunuz; Allah, verdiği her hastalığın şifasını da yaratmıştır.\" (Ebu Davud, Tıb, 1)

Hadis: \"İki nimet vardır ki insanların çoğu (onları değerlendirme hususunda) aldanmıştır. Sağlık ve boş zaman.\" (Buhari, Rikak, 1)

Başarı ve Başarısızlık

İnsan, hayatı boyunca kendine pek çok hedef koyar. Bu hedeflere ulaşmak insanın akıl ve iradesini hedefi doğrultusunda kullanmasına bağlıdır.

Necm suresi 39. ayet: \"Bilsin ki insan için kendi çalışmasından başka bir şey yoktur.\"

Hadis: \"Sana fayda veren şeye çaba göster, Allah'tan yardım dile ve aciz olma!\" (Müslim, Kader, 34)

İnsanın çalışmalarının başarıya dönüşmesi sadece kendi çabasına değil aynı zamanda Allah'ın (cc) dilemesi ve yardımına bağlıdır. Bu ilahi yardıma tevfik denir. Ayrıca inayet, nusret ve lütuf kavramları da Allah'ın (cc) hayra yönelen kullarını desteklemesini ifade eder. Kişi iradesini kötülükte kullanırsa bu defa Allah'ın (cc) yardımından mahrum kalır. Bu duruma da hızlan denir.

Dua ve Tevekkül

Dua; Allah'ın (cc) yüceliği karşısında kulun kendi aczini kabul ve itiraf ederek O'nun lütfunu ve yardımını dilemesidir.

Bakara suresi 186. ayet: \"Kullarım sana beni sorarlarsa (bilsinler ki) gerçekten ben (onlara çok) yakınım. Bana dua edince dua edenin duasına cevap veririm...\"

Tevekkül; insanın sorumluluklarını yerine getirdikten sonra sonucu Allah'a (cc) bırakması, O'na dayanıp güvenmesidir.

Hadis: \"Deveni bağla, sonra tevekkül et!\" (Tirmizi, Sıfatü'l-Kıyame, 60)

Talak suresi 3. ayet: \"...Kim Allah'a güvenirse O, ona yeter...\"

Sabır, Teslimiyet ve Rıza

Sabır; insanın karşılaştığı sıkıntı, acı, musibet gibi durumlar karşısında gösterdiği direnç ve metanettir.

Zümer suresi 10. ayet: \"De ki: Ey inanan kullarım! Rabbinize karşı gelmekten sakının. Bu dünyada iyilik yapanlar iyilik bulacaklardır. Allah'ın arzı geniştir. Sabredenlere mükâfatları hesapsız verilecektir.\"

Bakara suresi 155-157. ayetler: \"Ant olsun ki sizi biraz korku ve açlıkla; mallardan, canlardan ve ürünlerden eksiltmekle sınayacağız. Sabredenleri müjdele!..\"

Teslimiyet; insanın Allah'tan (cc) gelene razı olması, boyun eğmesidir.

Rıza; Allah'ın (cc) takdirine gönülden razı olmak, yaşanan her olayda bir hayır olduğuna inanmak ve bu bilinci korumaktır.

Hayır ve Şer

Hayır; Allah'ın (cc) rızasına uygun düşen, insanın kendisi, ailesi ve toplum hakkında faydalı olan, ahirette sevap kazandıran tutum ve davranışlardır.

Şer; kötü, zararlı ve çirkin anlamında olup Allah'ın (cc) emriyle bağdaşmayan, insana zarar veren kötü, olumsuz olgulardır.

İslam'a göre yaratma bakımından hayır ve şerrin hepsi Allah'tandır (cc). İnsan, akıl ve iradesiyle bunlar arasında bir tercihte bulunur.

Nisa suresi 79. ayet: \"Sana gelen iyilik Allah'tandır. Başına gelen kötülük ise nefsindendir.\"

Bakara suresi 216. ayet: \"...Olur ki bir şey sizin için hayırlı iken siz onu hoş görmezsiniz. Yine olur ki bir şey sizin için kötü iken siz onu seversiniz. Allah bilir, siz bilmezsiniz.\"

Hidayet ve Dalalet

Hidayet; kişinin doğru yolu bulması, Allah'ın (cc) dünya ve ahiret mutluluğunu sağlayacak yolu gösterip insana bu yolda gitme irade ve imkânını vermesi demektir.

Dalalet; insanın doğru yoldan sapması ve hakikatten yüz çevirip batıla yönelmesidir.

Allah (cc), insanlara peygamberler ve kitaplar göndererek doğru ve yanlış yolları açıkça gösterir. Ancak hangi yolu seçeceği kişinin kendisine bırakılır.

Beled suresi 10. ayet: \"Ve ona iki yolu göstermedik mi?\"

Kehf suresi 29. ayet: \"De ki hak, Rabbinizdendir. Artık dileyen iman etsin, dileyen inkâr etsin.\"

Yüce Allah, istikamet üzere yürümeye niyet edenlere yardım eder. Doğruyu arayan, çaba gösteren kullarını hidayetle destekler.