Gelişim Dönemleri
Yeni Doğan Dönemi (0-6 Ay)
Fiziksel gelişimin en hızlı olduğu dönemdir. İnsan yavrusu doğduğunda tüm duyusal süreçleri etkindir.
Gelişimsel özellikler: Kendisini çevreden ayırt eder. Nesne devamlılığını kavrar. Nesneler için zihinsel temsiller oluşturur. Kendi işini yapamadığından anneye bağlanır ve ona bağımlılık geliştirir.
Bebeklik ve Çocukluk Dönemi (6 Ay - 11/12 Yaş)
Boy ve kiloda hızlı artış gözlenir. İlk 6 ayda tanımlanamayan sesler çıkaran bebek, 1 yaşında ilk kelimelerini söyler, 1,5 yaşında kısa cümleler kurar.
0-2 yaş: Çevresindeki insanlarla göz teması kurar. 5-9 ayda yakın çevresini ve yabancıları ayırt etmeye başlar. 9-12 ay arasında taklit etme davranışı gözlenir.
2-6 yaş: Dışkı kontrolünü öğrenmek, cinsel kimlik ve öz bakım becerilerini kazanmak, büyüklerle sosyal iletişime geçerek oyunlar oynamak, okumaya hazır hâle gelmek, vicdan gelişiminin başlaması.
7-12 yaş (okul dönemi): Okuma yazmayı öğrenmek, kişisel bağımsızlığa ulaşmak, hem cinsleri ile arkadaşlıklar kurmak, vicdan ahlak ve değerler sistemi oluşturmak.
Ergenlik Dönemi (12-24 Yaş)
Ergenlik; fiziksel büyüme, cinsel gelişme ve psikososyal olgunlaşmanın gerçekleştiği, çocukluktan erişkin hayata geçiş dönemidir. 11-15 yaşlar arasındaki bölümüne erinlik, 16-24 yaş arasındaki bölümüne ergenlik denmektedir.
Fiziksel gelişim: Genç 3-5 yıl gibi kısa bir sürede erişkin hayattaki vücut değerlerine ulaşır. Kızlar erkeklerden yaklaşık 2 yıl önce gelişmeye başlar.
Bilişsel gelişim: Ergenlik bir arayış dönemidir. Kimliğini arayan ergen hayatı sorgular. \"Ben kimim?\", \"yaşamımın amacı ne?\" gibi soruları cevaplamayı amaçlar.
Psiko-sosyal gelişim: Çocuksu davranışlar yerini daha olgun tutum ve davranışlara bırakır. Toplumda var olan kuralların değişmesi gerektiğini savunurlar. Buna kuşak çatışması denir.
Yetişkinlik Dönemi (20-65 Yaş)
Genç yetişkinlik (20-30 yaş): Bedeni gelişme ve olgunlaşma tamamlanmıştır. Güç ve kuvvetteki artış ile zihnî kapasite en üst seviyededir.
İleri yetişkinlik (40-65 yaş): Gelişimde inişe geçişin belirtilerini taşır. Aile ilişkilerinin en zengin olduğu dönemdir.
Yaşlılık Dönemi (65+ Yaş)
65-85 arasını genç yaşlı, 85 ve ilerisini yaşlı olarak isimlendirmektedirler. Bu dönemde en fazla etkilenen bellek sürecidir. İrdeleme yeteneği ömrün sonuna kadar devam eder.
Önemli Noktalar:
- Ergenlik döneminde kimlik bunalımı yaşanabilir; başarıyla atlatılırsa sağlıklı kimlik oluşur.
- Kuşak çatışması ergenlik döneminin tipik özelliğidir.
- Yaşlılıkta irdeleme yeteneği ömrün sonuna kadar devam eder.
- Ergenlik döneminde güven ve güvensizlik duyguları bir arada yaşanır.
- Ergen için akran grubunun onayı çok önemlidir.
Örnekler:
- Ergenin \"Ben kimim?\" sorusu kimlik arayışının göstergesidir.
- Yaşlıların yeni bilgileri organize etmede zorluk çekmesi bellek sürecinin etkilenmesindendir.
- Ergen için akran grubunun onayı çok önemlidir; ilgilerini ve giyim tarzını arkadaş grubuna göre ayarlar.
- Kimlik karmaşasına düşen ergen ne istediğini bilemez; sık sık iş ve meslek değiştirir.