Algıda Bütünlük ve Seçicilik
Algıda Bütünlük
Duyumların anlamlı kılınarak bir biçime sokulmasıdır. Bütün parçadan önce gelir. Kırmızı ve yuvarlak bir şekli elma olarak görmemiz algıda bütünlüktür.
a. Şekil-Zemin Algısı: Bir uyaranda uyaranın bir parçasının şekil (figür), geri kalan kısmının ise zemin (fon) olarak algılanmasıdır. Doğuştandır.
b. Gruplama: Algı duyusal verilerin bütün hâlinde gruplanması ile ortaya çıkar.
- Yakınlık: Nesneler zaman ve mekânda birbirine yakın oldukları zaman birarada algılanırlar.
- Benzerlik: Renk, büyüklük ve şekil olarak birbirine benzer nesneler bir örüntünün parçası olarak algılanırlar.
- Devamlılık (Süreklilik): Birbirini takip eden uyarıcılar tek tek değil bir bütün olarak algılanır.
- Tamamlama: Bir nesnenin tümü görülmese de o nesnenin tümü görülüyormuş gibi algılanır.
Algıda Seçicilik (Dikkat)
İnsanın çevreden ve kendi bedeninden gelen tüm uyarıcıları algılamayıp onlar arasında bir seçim yapmasıdır.
Dış Faktörler: Uyarıcının şiddeti ve büyüklüğü, yenilik, tekrar eden uyarıcılar, hareket eden uyarıcılar, zıt uyarıcılar.
İç Faktörler: İlgiler, meslek, beklenti, güdü ve ihtiyaçlar.
Önemli Noktalar:
- Bütün parçadan önce gelir.
- Şekil ve zeminin yer değiştirmesi aynı uyarıcının farklı algılanmasına yol açar.
- İnsanlar görmek istediklerini görürler.
- Beklenti algıyı belirleyen önemli bir iç faktördür.
- Algıda seçicilik, uyarıcı bombardımanına tutulmayı engelleyen bilgi işleme sürecidir.
Örnekler:
- Kırmızı ve yuvarlak bir şekli elma olarak görmemiz algıda bütünlüktür.
- Koyu renge odaklanıldığında vazo, açık renge odaklanıldığında iki insan yüzü görülmesi şekil-zemin algısıdır.
- Sınava hazırlanan öğrencinin televizyondaki sınav haberi dikkatini çekmesi beklenti faktörüdür.
- Yanıp sönen ampullerden oluşan bir yazı tek tek ampuller şeklinde değil anlamlı bir yazı şeklinde bütün olarak algılanması devamlılık ilkesidir.