Öğrenmeyi Etkileyen Faktörler
Öğrenen ile İlgili Faktörler
- Türe özgü hazır oluş: Organizmanın istenilen davranışı göstermek için gerekli biyolojik donanıma sahip olmasıdır.
- Olgunlaşma: Bedensel ve zihinsel olarak bir işi yapabilecek seviyeye ulaşmaktır.
- Yaş ve zekâ: İnsanlar yaşının özelliklerine göre öğrenirler. Zekâ düzeyi arttıkça öğrenme düzeyi de artar.
- Genel uyarılmışlık hâli ve kaygı: Orta seviyede kaygı öğrenmeyi olumlu etkiler.
- Güdülenme (Motivasyon): Öğrenmenin ilk şartı öğrenmeyi talep etmektir.
- Öğrenmenin aktarılması (Transfer): Eski öğrenmelerin yeni öğrenmeleri kolaylaştırması (pozitif transfer) veya zorlaştırması (negatif transfer).
Öğrenme Yöntemi ile İlgili Faktörler
- Öğrenilen konunun yapısı: Bütün-parça-bütün yöntemi en etkilidir.
- Öğrenmeye ayrılan zaman: Aralıklı çalışma, toplu çalışmadan daha kalıcıdır.
- Geri bildirim: Öğrencinin performansı konusunda bilgilendirilmesidir.
- Öğrencinin aktif katılımı: Dinlemede öğrenci pasiftir, anlatmaya doğru gidildikçe aktifleşir.
Öğrenme Malzemesi ile İlgili Faktörler
- Algısal ayırt edilebilirlik: Farklı olan ve kolayca ayırt edilebilen malzeme daha kolay öğrenilir.
- Anlamsal çağrışım: Anlamlı malzeme daha kolay öğrenilir.
- Kavramsal gruplandırma: Bilgilerin gruplanması ve sınıflanması öğrenmeyi kolaylaştırır.
Sosyo-Kültürel Etkenler
Çocuğun öğrenme sürecinden haz alması, yeni denemelerde bulunması, karşılaştığı güçlüklerden yılmaması, risk alması gibi konular içinde bulunduğu sosyo-kültürel çevresi tarafından belirlenir. Olumsuz çevre koşulları öğrenilmiş çaresizlik psikolojisi oluşturur.
Önemli Noktalar:
- Öğrenme üzerinde güdülenmenin etkisi büyüktür; zorla öğretilemez.
- İçten gelen güdülenme dıştan gelen güdülenmeden daha etkilidir.
- Geri bildirim sık ve hemen verilmelidir.
- Öğrenilmiş çaresizlik, defalarca denediği hâlde istediği sonucu alamayan canlının deneme cesaretini kaybetmesidir.
- Transferin gerçekleşmesi için mevcut öğrenme ile yeni öğrenmenin benzer olması gerekir.
Örnekler:
- Matematik dersine çalışan öğrencinin fen dersinde de başarılı olması pozitif transferdir.
- Düz vites araç kullanan birinin otomatik vites araçta zorluk yaşaması negatif transferdir.
- Matematikte zayıf alan öğrencinin \"ne yaparsam yapayım bir şey değişmiyor\" diyerek çalışmayı bırakması öğrenilmiş çaresizliktir.
- Bir video kameranın görüntü kaydetmesi kodlama, hard diske atılması depolama, tekrar görüntülenmesi hatırlamadır.