Ruh Sağlığı ve Ölçütleri
Ruh Sağlığı Nedir?
Dünya Sağlık Örgütüne göre sağlık; bedensel, ruhsal ve sosyal olarak tam bir iyilik hâlidir. Ruh sağlığı bir anlamda bireyin duyuş, düşünüş ve davranışları arasında bir bütünlük olması, kendisi ve çevresi ile bir uyum ve denge içerisinde bulunmasıdır.
Ruh sağlığını bozan nedenler: Sık sık yaşanan engellenmeler, kararsızlıklar, aşırı uyarılmalar ya da uyaran yoksunluğu, hızlı toplumsal değişmeler, kusurlu ana baba tutumları, stres, kromozom bozuklukları, genetik faktörler, radyasyona maruz kalma, yaşlanma, alkol ve diğer zararlı maddeler.
Ruh Sağlığının Ölçütleri
- Kendini ve çevreyi gerçekçi bir biçimde algılayabilen, kendine güvenen, kendisi ile barışık olan
- Başkalarını anlayabilen, seven ve sayan, kişiler arası ilişkilerden doyum sağlayabilen
- Yaşadığı toplumun kültürel, sosyal, ekonomik normlarına uyabilen
- Yaşama hevesi ile yaratıcı olabilen, uygun amaçlar belirleyen
- Başarısızlıklarını, hayal kırıklıklarını olumlu biçimde kabul edebilen
- Değişen durumları değerlendirebilen, yeni seçenekler bulabilen
- Yeniliklere açık olan, farklılıkları anlayışla karşılayan
- Gerektiğinde çevreyi biçimlendiren, biçimlenmiş çevreye uyum sağlayabilen
- Tutum ve davranışları ile kendisine ve çevresine huzur ve neşe verebilen
- Güncel olayları takip eden, kendini geliştirici uğraşları olan
Normal ve Anormal Kavramları
Kurallara uygunluk anlamına gelen normal, çoğunluğun benimsediği davranış kalıplarına uyma biçiminde olabildiği gibi ölçümlere dayanan istatistik ortalamanın içinde yer almak biçiminde de olabilir. Anormallik ise az görülen değerdir ve normalden istenmeyen olumsuz yönde uzaklaşmayı ifade eder.
Psikolojide hangi davranışların normal hangilerinin anormal olduğunun tanımını yapmak oldukça güçtür. Alışılagelen, yer, zaman, durum ve kurala uygun olan davranış normal, olmayan anormal davranış olarak kabul edilir. Normal ve anormal davranış kavramını belirleyen bazı kriterler:
- Gerçekte hiçbir davranış tek başına ele alındığında anormal değildir. Anormallik belli bir sosyal ortamın içinde anlam kazanır.
- Aynı kurallar değişik kültürlerdeki farklı davranışlar için de geçerlidir.
- Normal ve anormal ayırımında davranışın niceliği ve niteliği de önemlidir.
Önemli Noktalar:
- Ruh sağlığı yerinde olan bir insanın davranışları tutarlıdır, gerçekçidir, çevresiyle ilişkileri olumludur.
- Ruhen sağlıklı olmak normalliğin, sağlıksız olmak ise anormalliğin göstergesidir.
- Bir davranışın normal ya da anormalliğini içinde bulunulan sosyal ve kültürel ortam ile davranışın niceliği ve niteliği belirler.
- Psikologlar normal ile anormali, \"bazen ve çoğunlukla\" belirteçleriyle birbirinden ayırırlar.
Örnekler:
- \"Ali'nin zekâsı normaldir\" dediğimizde Ali'nin zekâsının çoğunluğa göre ortalama durumda (100-110) olduğudur.
- Zekâ seviyesi ortalamanın üstünde olduğunda (130-150) anormal kabul edilmezken, normalin altında (40-50) olduğunda ise istenmeyen bir durum olduğu için anormal kabul edilir.
- Eski Mısır'da bir evde hatırı sayılır biri ölünce evin bütün kadınlarının başlarına, yüzlerine çamur sürmeleri normal kabul edilen bir davranış iken günümüzde anormal bir davranış olarak tanımlanır.
- On dakikada bir el yıkamak ya da hiç gülmemek anormalliktir.