Anlatım Biçimleri ve Düşünceyi Geliştirme Yolları
Anlatım Biçimleri
Öyküleme, bir olayın kişi, zaman ve mekân unsurlarıyla hareket hâlinde anlatılmasıdır. Betimleme, kişi, yer veya varlıkların ayırt edici özelliklerini göz önünde canlandıracak biçimde anlatır. Bir metinde bu anlatım biçimleri birlikte kullanılabilir: olayın akışını öyküleme sağlarken mekânın görünümü betimlemeyle ayrıntılandırılabilir.
Düşünceyi Geliştirme Yolları
Yazarlar düşüncelerini daha anlaşılır ve inandırıcı kılmak için örnekleme, karşılaştırma, tanımlama ve benzetme gibi yollardan yararlanabilir. Tanımlama bir kavramın ne olduğunu açıklar. Karşılaştırma iki varlık veya düşüncenin benzer ve farklı yönlerini ortaya koyar. Örnekleme düşünceyi somut örneklerle destekler. Benzetme ortak bir özellikten hareketle anlatımı belirginleştirir.
Öyküleme: Olay ve hareket ağırlıklıdır.
Betimleme: Varlıkların özelliklerini zihinde canlandırmayı amaçlar.
Bir metinde birden fazla anlatım biçimi ve düşünceyi geliştirme yolu bir arada bulunabilir.
Örnek: “Sabah erkenden evden çıktı, dar sokaklardan geçip limana ulaştı.” cümlelerinde olay akışı bulunduğu için öyküleme vardır. “Liman, sisin altında soluk ve sessiz görünüyordu.” cümlesi ise mekânı göz önünde canlandırdığı için betimleyicidir.