Sınıflandırma ve Modern Sınıflandırma
Sınıflandırmaya Neden İhtiyaç Duyulur?
Dünya üzerinde yaşayan yaklaşık 1,2 milyon canlı türü keşfedilmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda her yıl yeni türler keşfedilmektedir. Canlılar dünyasında dikkati çeken ilk ve en önemli durum, canlı çeşitliliğinin çok fazla olmasıdır.
Biyolojide canlıların benzerliklerine, farklılıklarına ve akrabalık derecelerine göre belirli gruplara ayrılması sınıflandırma yoluyla yapılmaktadır.
Her bir sınıflandırma kategorisinde yer alan belirli ortak özelliklere sahip canlı grubuna takson, canlıları sınıflandırmak için gerekli olan tüm ilke ve ölçütleri belirleyen bilim dalına ise taksonomi denir.
Modern (Filogenetik) Sınıflandırma
Günümüzde canlıların sınıflandırılması işlemi akrabalık ilişkilerine göre yapılmakta ve bu sınıflandırma sistemi doğal (modern = filogenetik) sınıflandırma olarak adlandırılmaktadır.
Bu kapsamda canlıların morfolojik, anatomik, fizyolojik, genetik vb. birçok özelliğinden yararlanılır. Moleküler biyoloji yöntemlerindeki gelişmeler, DNA ve RNA dizilerinin incelenmesini ve karşılaştırılmasını mümkün hâle getirmektedir.
Taksonomik Kategoriler
Sınıflandırmada temel kategori türdür:
Tür → Cins → Aile → Takım → Sınıf → Şube → Âlem → Domain (Üst Âlem)
Âlemden türe doğru:
- Birey sayısı azalır.
- Çeşitlilik azalır.
- Farklı gen sayısı azalır.
- Protein benzerliği artar.
- Gen benzerliği artar.
- Akrabalık artar.
Tür Nedir?
Tür; ortak özelliklere ve genetik mirasa sahip, birbirleriyle çiftleşip verimli döl verebilen (doğurgan yavrular üretebilen) canlılar grubudur.
İkili (Binominal) Adlandırma:
Türlerin isimlendirilmesinde İsveçli doğa bilimci Carl Linneaus'un önerdiği ikili adlandırma yöntemi kullanılır. Bu yönteme göre tür adı iki kelimeden oluşur:
- Birinci kelime: Cins adı (ilk harfi büyük)
- İkinci kelime: Tamamlayıcı ad (küçük harfle)
- İki kelime birlikte tür adını oluşturur ve eğik (italik) yazılır.
Örnek: Fritillaria imperialis (Van ters lalesi)
Örnek — Kaplanın Sınıflandırılması:
- Âlem: Hayvanlar
- Şube: Omurgalılar
- Sınıf: Memeliler
- Takım: Carnivora (Etçiller)
- Aile: Felidea (Kedigiller)
- Cins: Panthera (Büyük Kediler)
- Tür: Panthera tigris (Kaplan)
Görüldüğü gibi tür adı iki kelimeden oluşur ve italik yazılır. Cins adı büyük harfle başlar, tür adı küçük harfle başlar.