Kültürel Tutumlar ve Türk-İslam Kültürünün Uygarlığa Katkıları

Kültürel Tutumlar

Hiçbir toplumun aynı olması beklenemez. Farklı kültürleri tanımak, farklılıklara saygı duymak, kültürleri ileri ya da geri şeklinde karşılaştırmamak, hoşgörüye dayalı bir tutum içinde olmak gerekir. Kültür ve farklılığın insanlığı güzelleştiren bir değer olduğu ve bunun mutlaka korunması gerektiği bilinci bireylere kazandırılmalıdır.

Türk-İslam Kültürünün Uygarlığa Katkıları

8-13. yüzyıllar Türk ve İslam dünyasında bilimin yükselme devridir. Türk-İslam bilim insanları matematik, astronomi, tıp, kimya, optik, sosyoloji gibi alanlarda önemli eserler vermiştir. Bu birikim Latince ve İbraniceye çevrilerek Avrupaya taşınmış, Avrupada Rönesansın gerçekleşmesinde Türk-İslam bilim insanlarının çalışmaları yatmaktadır.

Öne Çıkan Bilim İnsanları

• Harezmi (780-850): Matematik, astronomi ve coğrafya ile ilgilendi. El-Cebr vel-Mukabele adlı eseri cebir alanında yazılmış ilk eserdir. Avrupa, cebir ilmini Harezminin eserinin çevirisi ile tanımıştır.
• Farabi (873-950): Matematik, botanik, tıp, musiki, felsefe ve mantık alanında eserler yazmıştır. Kanun adlı musiki aletini icat etmiş, müzik ile psikoterapi uygulamaları yapmıştır.
• El-Cezeri (1136-1206): Sibernetiğin kurucusu kabul edilir. Robot yapan, elektrik kullanmadan sadece su ve yer çekimi gücüyle çalışan makineler yapmıştır. Buharla hareket eden ilk otomatik sistemler, James Wattdan 800 yıl önce Cezeri tarafından gerçekleştirilmiştir.
• Cabir İbni Hayyan (721-805): Modern kimyanın kurucusu kabul edilir. Deney ve çalışmalarını gerçekleştirebilmek için imbikler, tüpler, fırınlar icat etmiştir.
• Er Razi (866-932): Tıp alanında yazdığı El-Havi adlı ansiklopedi 17. yüzyıla kadar en önemli başvuru kaynağı olmuştur. İlk defa kimyayı tıbbın hizmetine sunmuştur. Kızamık ve çiçek teşhislerini kesin bir şekilde tanımlamıştır.
• Biruni (973-1051): Jeoloji, sosyoloji, astronomi, coğrafya, fizik ve kimya alanlarında çalışmıştır. Galileodan 600 yıl önce dünyanın döndüğünü kanıtlamıştır. Yer çekimini ispatlamıştır.
• İbni Sina (980-1037): Avrupada Avicenna olarak tanınır. 5 ciltlik El-Kanun fit-Tıb adlı eseri beş yüz yıl Avrupada tıp okullarında ders kitabı olarak okutulmuştur. Ameliyatlarda anesteziyi ilk uygulayan, Pasteurden 700 yıl önce mikrop kavramından bahseden ilk kişidir.
• Ali Kuşçu (1403-1474): Astronomi ve matematik konularında önemli çalışmalar yapmıştır. Ayın ilk haritasını çıkarmıştır ve bugün NASA tarafından Ayda bir bölgeye onun ismi verilmiştir.
• Piri Reis (1470-1555): Kitab-ı Bahriye adlı eserinde Akdeniz, Kızıldeniz, Hind Okyanusu ve Çin Denizi ile ilgili bilgi vermiştir. 1513te çizdiği Dünya haritasında Afrika Kıyıları, Atlas Okyanusu ve Amerika sahillerini göstermiştir.
• İbni Haldun (1332-1406): Sosyolojinin kurucusu kabul edilir. Mukaddime adlı eseri ile medeniyetlerin doğup, gelişip yıkıldıklarını açıklamıştır.
• Katip Çelebi (1609-1657): Kara coğrafyası alanında Cihannüma adlı kitabı yazmıştır.
• İbnün-Nefis (1210-1288): Avrupalılardan 300 sene önce küçük kan dolaşımını tanımlamıştır.
• Şerafeddin Sabuncuoğlu (1385-1468): Cerrahname-i İlhani adlı eserinde kendi deney ve gözlemlerine yer vermiştir.