5. Karakoyunlular Devleti
Kuruluş ve yükseliş
Karakoyunlular Devleti, Oğuz Türklerinin Yive boyuna mensup Bayram Hoca tarafından kurulmuştur. Azerbaycan merkezli devletin hâkimiyet alanında İran, Irak ve Güney Kafkasya bulunmuş, bu bölgelerde Türk nüfusu artmıştır. Bayram Hoca ve kardeşi Murat Hoca başlangıçta Celayirlilere bağlı olarak hareket etmiştir.
Kara Yusuf döneminde Karakoyunlular güç kazanmıştır. Timur’un ölümünden sonra Tebriz ve Azerbaycan’ı ele geçiren Kara Yusuf, Akkoyunlu Kara Osman’ı yenmiş ve 1410 yılında Bağdat’ı almıştır.
Son dönem ve yıkılış
Kara İskender, Timurlu Şahruh’un müdahalelerine rağmen bir süre Doğu Anadolu’da hâkimiyet kurmuştur. Cihanşah döneminde Gürcistan, İsfahan, Fars ve Kirman ele geçirilmiş, 1458 yılında Herat kısa süreliğine yönetim altına alınmıştır.
Karakoyunlu Devleti 1468 yılında Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan tarafından yıkılmıştır.
Kara Yusuf, adaletli yönetimi, zalimleri cezalandırması, mazlumları koruması, tarımı ve köylüyü desteklemesiyle öne çıkmıştır. Devletin önemli mimari eserleri arasında Van Ulu Camii, İsfahan Cuma Camii, Tebriz Gök Mescit ve medrese bulunur.
Örnek: Osmanlı ve Karakoyunlu hükümdarları arasındaki mektuplaşmalar, Azerbaycan ve Anadolu’daki Türk siyasi yapılarının kendilerini ortak bir kültür ve tarih çevresinde gördüklerini gösterir.