Sosyalleşme ve Unsurları
Sosyalleşme Nedir?
İnsanların bir arada yaşamaları, birbirleriyle iletişim kurmalarını ve böylece birtakım ortak değerlerin oluşmasını sağlamıştır. Doğduğunda sadece biyolojik bir varlık olan insan, büyüdükçe toplumun değerlerini, özelliklerini tanır, öğrenir, kendine has beceriler edinir, toplumsal çevreye hazırlanır, toplumla bütünleşir kısaca toplumun bir üyesi hâline gelir.
Bireyin yaşadığı toplumun değer ve normlarını, yaşam biçimini öğrendiği ve benimsediği bu sürece sosyalleşme adı verilir.
Sosyalleşme hayat boyu devam eden bir süreçtir. Ömür boyu süren sosyalleşme sürecinde sadece birey toplumdan etkilenmez; kişiliği ve davranışları ile de toplumu etkiler.
Sosyalleşmenin Unsurları
1. Aile: Bireyin topluma uyumunda ilk ve en önemli kurumdur. Konuşulan dil, yeme, içme, giyinme alışkanlıkları gibi temel bilgi ve beceriler ile duygusal yaşantının ilk örneklerini çocuk ailede öğrenir.
2. Okul: Resmî ve örgütlü bir sosyalleşme kurumudur. Ailede başlayan topluma uyum süreci okulda devam eder. Birey, toplumsal davranış kurallarını, sorumluluklarını okulda öğrenir.
3. Arkadaş Grubu: Aile kadar hatta kimi zaman aileden daha etkili bir sosyalleşme aracıdır. Yetişkinlerin kontrolünün daha az olduğu bu ortam, bireyin kendini daha özgür hissetmesini sağlar.
4. Kitle İletişim Araçları: Radyo, televizyon, sinema, gazete, internet gibi araçlar, bireylerin toplum ile bütünleşmesinde, toplumun kültürel değerlerini almalarında ve yeni değerler edinmelerinde rol oynamaktadır.
Sosyal Medya ve Sosyalleşme:
Sosyal medyayı yeni bir sosyalleşme aracı olarak görenler, zamansal ve mekânsal zorlukların ortadan kalkmasıyla ve az harcamayla dünyanın dört bir tarafından arkadaş bulmanın mümkün olduğunu savunmaktadırlar.
Bu görüşün karşısında olanlara göre ise sosyal medya; insanlar arasındaki sosyal ilişkileri zayıflatmakta, insanları birbirine yabancılaştırmakta, kendi içine kapanan, yaşamını bilgisayar başında sürdüren ve çevresini ihmal eden kişilerden oluşan problemli insanların oluşumuna yol açmakta kısaca sosyalleşmesini olumsuz etkilemektedir.
Sivil Toplum Kuruluşları: Bir amacı gerçekleştirmek ve karşılıklı etkileşimi geliştirmek için bir araya gelen, aidiyet ve biz duygusuyla kültürel hayata etki eden sivil toplum kuruluşları da sosyalleşmede rol oynamaktadır.
Kitle İletişim Araçlarının Etkileri:
Çocuk izlediği çizgi filmler, reklamlar aracılığı ile kiminle nasıl konuşması gerektiğini, toplumda basit düzeydeki davranış biçimlerini (merhabalaşma, diş fırçalama, kişisel bakım temizliği gibi), arkadaşlık ilişkilerini, değerleri, doğru-yanlış, iyi-kötü kavramlarını öğrenerek dış dünya üzerine bilgilenmektedir.
Ancak kitle iletişim araçlarının çocuğun sosyalleşmesindeki katkısının her zaman olumlu yönde olabildiği söylenemez. Bazen dinî, ahlaki ve kültürel konularda birey kitle iletişim araçlarından öğrendikleri ile ailesinden öğrendikleri arasında çatışma yaşayabilmekte, çocuk zihinsel ve duygusal gelişimini olumsuz etkileyecek şiddet, kin, suç, işkence ve nefret ifadelerini de öğrenebilmektedir.
Örnek: Sohbet edeceğimiz zamanlarda telefonla ilgilenmek bazen sosyalleşme süreci üzerinde olumsuz etki yapar.