Bilinç ve Bilinçaltı
Bilinç Nedir?
Bilinç: İnsanın çevresindeki uyarıcıların ve kendi iç yaşantısının farkında olmasıdır. Bilinçlilik sadece farkındalık oluşturmakla kalmaz bireyin bilişsel süreçlerinin, davranışlarının ve çevresinin kontrolünü de sağlar.
Bilinç Öncesi: Çok rahatsız edici olmayan anıların, bazı isim ve duyguların barındırıldığı, küçük bir zihinsel çabayla geri getirilebilen yaşantı ve olayların bulunduğu bilinç alanıdır.
Bilinçaltı: Freud, bilinç hâllerini buzdağı analojisi ile açıklamıştır. Bilinçaltı denilen alan kişinin farkında olmadığı duygu, düşünce, korku, mantık dışı istekleri barındırır. Bu yaşantılar ancak özel yöntemlerle (hipnoz, serbest çağrışım, telkin gibi) açığa çıkarılabilir.
Bilinçliliğin Farklı Düzeyleri
Uyanıklılık: Bireyin kendi duyumlarının, kararlarının, düşüncelerinin farkında olduğu durumdur. Üç değişik biçimde gerçekleşebilir: Dikkatli uyanıklık, gevşek uyanıklık, aşırı uyanıklılık.
Baygınlık: Kısa süreli, yüzeysel ve geçici bilinç kaybıdır.
Koma: Uzun süreli bilinç kaybıdır. Bilinçsizlik hâli bir saatten fazla sürdüğünde koma sayılır.
Önemli Noktalar:
- Bilinçlilik sadece farkındalık oluşturmakla kalmaz, bireyin bilişsel süreçlerinin ve davranışlarının kontrolünü de sağlar.
- Bilinçaltındaki yaşantılar ancak özel yöntemlerle açığa çıkarılabilir.
- Uyanıklılık üç değişik biçimde gerçekleşebilir: dikkatli uyanıklık, gevşek uyanıklık, aşırı uyanıklılık.
Örnekler:
- Bir süre önce yapılan sınavdaki soruların bilinç alanına getirilmesi bilinç öncesidir.
- İnsanın sorulunca kendi telefon numarasını düşünmeden söylemesi bilinç öncesidir.
- Otomatik yapılan davranışlar, bedensel faaliyetler (yürüme gibi) bilinçaltında gerçekleşir.
- Bir doktorun ameliyat anındaki durumu dikkatli uyanıklıktır.