Sosyal Etkiler
Sosyal Etki Nedir?
Bireyin diğer birey ya da gruplarla yaptığı etkileşim sonucu ortaya çıkan davranış farklılığına sosyal etki denir. Duygu, düşünce ve davranışlarımızı sevilme, kabul görme, dışlanmama gibi arzularla değiştiriyor, başkalarına uyduruyorsak burada sosyal etki söz konusudur.
Sosyal etkiyi etkileyen faktörler: İçinde bulunulan grubun beklentileri, büyüklüğü, grubun söz birliği yapması, gruptaki uzman kişilerin varlığı, grubun saygınlığı, güvenilirliği ve ilişkilerde yüz yüze bulunma durumu.
Tutumlar
Bireyin herhangi bir duruma, olaya ya da nesneye karşı olumlu ya da olumsuz tepki gösterme eğilimine tutum denir. Tutumlar öğrenme yoluyla edinilir.
Tutumlar, bilişsel, duygusal ve davranışsal öğelere sahiptir:
- Bilişsel öğe: Bir tutumun nesnesi hakkında sahip olunan düşünce ve inançları.
- Duygusal öğe: Kişinin nesneye veya kişiye karşı olumlu ya da olumsuz duygularını.
- Davranışsal öğe: Duygusal ve bilişsel öğeye bağlı olarak ortaya çıkan tepkileri ifade eder.
Bir tutumu bir inanç, bir gerçek veya bir olgudan ayıran en önemli özellik tutumun duygusal bir bileşene sahip olmasıdır.
Önyargı
Herhangi bir konuda, yeterli ve gerekli bilgi edinmeden ya da inceleme yapmadan, yetersiz kanıtlara dayanarak varılan yargıdır. Ön yargı da bir tutumdur ama haklılığı kanıtlanmamıştır. Irksal, dinsel, ekonomik grupları hedef alırlar.
Kişilerle olumsuz yaşantılar sonucu ve model alarak öğrenme ile ortaya çıkan ön yargılar, değişmeye dirençlidir. Ön yargılı kişilerin çoğu kez, hedef aldıkları grupların önüne sosyal engeller koyması zamanla ayrımcılık denilen olumsuz ve haksız davranışlara dönüşür.
Ön yargıların değişmesini sağlayan etkenlerin başında, ön yargıya hedef olan kişi veya grup üyelerini yakından tanımak, önyargılı davranılan kişilerle aynı statüde olma, kişilik özelliklerinin uyuşması, olumlu temasta bulunma gelir.
Önemli Noktalar:
- Tutumlar öğrenme yoluyla edinilir ve bilişsel, duygusal, davranışsal öğelere sahiptir.
- Bir tutumu bir inanç veya gerçekten ayıran en önemli özellik tutumun duygusal bir bileşene sahip olmasıdır.
- Tutumlar her zaman davranışa dönüşmeyebilir.
- Ön yargılar değişmeye dirençlidir ve zamanla ayrımcılığa dönüşebilir.
- Önyargılar seçici algılamaya yol açar.
Örnekler:
- Yüksek sesle konuşan birinin, sınav yapılan sessiz bir ortamda alçak sesle konuşması sosyal etkidir.
- Sevrettiği filmi beğenmediği hâlde arkadaş grubunda herkes beğendiği için ses çıkarmayan bir genç sosyal etkiye örnektir.
- Yıllardır aynı marka ürünü kullanan birini yeni bir ürüne yöneltmenin zor olması tutumların değişmeye dirençli olmasındandır.
- Bir önyargıyı yok etmek atomu parçalamaktan daha zordur (Einstein).