Kişilik
Kişilik Nedir?
Kişilik: Bir insanı başkalarından ayıran, bireyin iç ve dış çevresine uyum sağlamak için geliştirdiği duygu, düşünce ve davranış özelliklerinin tutarlı olduğu, kalıplaşmış alışkanlık hâline gelmiş ilişkiler bütünüdür.
Kişiliğin özellikleri:
- Özgünlük: Her birey, kendisini diğer bireylerden farklı kılan özelliklere sahiptir.
- Tutarlılık: Kişilik çok sayıda birimlerden oluşan bir sistemdir ve her birim birbiriyle bağlantılı bir örüntü oluşturur.
- Tahmin edilebilirlik: Kişilik, bireyin çevresiyle kurduğu ilişki biçimini belirler.
Kişiliği Şekillendiren Etkenler
- Biyolojik Etkenler (Kalıtım): Kalıtım, bireyin anne ve babasının birtakım özelliklerinin kromozomlar vasıtasıyla bireye geçmesidir. Kişiliğin kalıtımla getirilen ve kolay kolay değişmeyen yanı mizaç olarak ifade edilir.
- Koşullama: Kişiliğin oluşmasında öğrenme ilkeleri de etkili olmaktadır.
- Aile Etkileri: Bireyin yaşadığı ilk çevre olan aile, kişiliğin oluşmasında en önemli çevresel faktördür.
- Bilişsel Koşullar: Kişiliğin şekillenmesinde zihinsel işlevlerin de etkisi vardır.
- Çevresel Faktörler: Doğumdan sonra bireyin çevresini, içinde yaşadığı fiziki ortam ve toplum oluşturur.
Benlik bilinci: Kişinin kendi kendisini değerlendirme biçimidir. \"Ben kimim?\", \"Ben nasıl biriyim?\" sorularına verilen cevaplar benliği oluşturur.
Karakter: Kişiliğin sonradan aile, toplum ve sosyo-kültürel değerlerin etkisi ile oluşan yönüdür.
Önemli Noktalar:
- Kişiliğin değişmeyen yanı (mizaç) biyolojik etkenlerle şekillenirken, değişebilen yanı (karakter) çevresel etkenlerle şekillenmektedir.
- Demokratik anne-baba tutumu kişilik gelişimi için en uygun aile ortamıdır.
- Benlik saygısı güçlü olan kişiler kendini değerli hisseder, yeteneklerini ortaya koyabilir.
- \"Can çıkar huy çıkmaz\" atasözü mizacın değişmezliğini ifade eder.
Örnekler:
- \"Hasan bencildir\", \"Öznur açık sözlüdür\" dediğimizde bu kimselerin davranışlarında sürekli olarak görülen nitelikleri dile getirmiş oluruz.
- \"Cümleler doğrudur sen doğru isen, doğruluk bulunmaz sen eğri isen\" (Yunus Emre) kişiliğin tutarlılığını ifade eder.
- Otoriter, aşırı koruyucu, aşırı serbest aile tutumları bağımsız kişilik gelişimini engeller.
- Soğuk bölgelerde yaşayan insanlar cesaretli, sabırlı, sert ve sakin bir mizaca sahiptir.