Bireysel Farklılıklar ve Kişiliğin Ölçülmesi
Bireysel Farklılıklar
İnsanlar arasında birtakım fiziksel, duygusal, bilişsel ve sosyal farklılıklar vardır. Bu farklılıklar aslında insanın bireysel bir varlık olduğunun göstergesidir. İnsanlar; dış görünüşleri, genetik yapıları, yetişme biçimleri, eğitim düzeyleri, zekâ ve yetenekleri, kişilik yapıları ile birbirinden ayrılırlar.
İnsanların farklılıkları onları biricik ve özel yapar. Özel olma duygusu bireylerin ruhsal gelişimini, benlik algısını, özgüvenlerini önemli ölçüde etkiler. Bireysel farklılıkları tanıma, kabul etme ve saygı duyma bilgisini ve bilincini kazanmak önemlidir.
Kişiliğin Ölçülmesi
Kişilik, sayısız etmenden oluşan kapsamlı bir unsur olduğu için onu ölçme değerlendirme işi oldukça zordur. Kişiliği ölçme yolları:
- Gözlem ya da görüşme: Bireyin kişiliğini tanımaya yönelik karşılıklı konuşmadır.
- Objektif testler: Kişinin belli durumlardaki tepkileri ve hisleri hakkında bilgi vermesine dayanan testlerdir. Örnek: Edwars Kişisel Tercih Envanteri, Minnesota Çok Yönlü Kişilik Envanteri (MMPI).
- Projektif testler: Bireye belirsiz mürekkep lekesi, resim, tamamlanmamış cümleler şeklinde bir uyarıcı vererek onun duygularını, düşüncelerini cevaplarına yansıtmasını sağlar. Örnek: Rorschach Mürekkep Lekeleri Testi, Tematik Algı Testi (T.A.T).
Önemli Noktalar:
- Kişilik testleri, kişilik hakkında ipuçları verebilir ama hiçbiri kişiliği %100 ölçemez.
- Test sonuçları başka yollarla elde edilen bulgularla desteklenirse yanılma olasılığı azalır.
- Objektif testlerde doğru ve yanlış sorular yoktur; kişilerin çoğunlukla ne yaptıkları belirlenmeye çalışılır.
- Projektif testlerde birey istediği cevabı verebilir; tam bir özgürlük vardır.
Örnekler:
- Şiddete eğilimli bir kişiliğe sahip olan öğrenci bir spor dalında eğitim görmeye yönlendirilirse hem olumsuz duygularıyla başa çıkmış olur hem de o spor dalında başarılı olur.
- Rorschach testi, oldukça karışık mürekkep lekeleri ile yapılmış 10 karttan oluşur.
- T.A.T, 30 siyah-beyaz resim ile boş bir kartondan oluşmaktadır.
- MMPI testi, kişinin toplumsal ve kişisel uyumu, kaygı ve depresyon düzeyi gibi kişisel özellikleri ölçmede kullanılır.